หลายคนวิ่งไล่ตามตำแหน่งที่สูงขึ้นเพราะมองเห็นอำนาจ เงินเดือน และการยอมรับ แต่แท้จริงแล้วตำแหน่งที่ใหญ่ขึ้นมาพร้อมกับ "ราคา" ที่ต้องจ่าย บทความนี้ชวนชำแหละความหมายของ "ความรับผิดชอบ" ผ่านเหรียญสองด้าน และมุมมองการนิยามความสำเร็จที่ไม่จำเป็นต้องเหมือนกัน

ตำแหน่งสูงขึ้น อำนาจมากขึ้น… ความรับผิดที่มากขึ้นพร้อมกับความรับชอบ

ประโยคติดหูที่ว่า "ยิ่งตำแหน่งสูงขึ้น ความรับผิดชอบก็ยิ่งมากขึ้น" อาจฟังดูเป็นเรื่องธรรมดาที่ใครๆ ก็รู้ แต่ในโลกแห่งการทำงานจริง หากลองแยกคำว่า "ความรับผิดชอบ" ออกเป็นสองส่วน เราจะพบความจริงที่ซ่อนอยู่ คือ "ความรับผิด" และ "ความรับชอบ"

สมมติสถานการณ์ในการบริหารจัดการ เมื่อคนทำงานคนหนึ่งได้รับการเติบโตขึ้นเป็นผู้นำทีมที่ดูแลสมาชิกหลายสิบชีวิต ตั้งแต่วินาทีนั้นเป็นต้นไป ผลงาน ปัญหา รวมถึงผลลัพธ์จากน้ำมือของคนทั้งสิบคน จะตกอยู่ในขอบเขตเดียวกันทันที

เหรียญสองด้านที่ไม่สามารถแยกจากกันได้

• ด้านความรับผิด: หากวันใดวันหนึ่งมีคนในทีมทำงานผิดพลาด หรือเกิดความเสียหายร้ายแรงขึ้น แม้ผู้นำจะไม่ใช่คนที่ลงมือทำด้วยตัวเอง แต่การปฏิเสธว่า "เรื่องนี้ไม่เกี่ยวกับผม/ดิฉัน" ย่อมทำไม่ได้ เพราะหน้าที่กำกับดูแลคือการต้องพร้อมยืดอกรับความผิดนั้นไว้ด้วย นี่คือราคาเชิงโครงสร้างของการเป็นผู้นำ

• ด้านความรับชอบ: ในทางกลับกัน เมื่อทีมประสบความสำเร็จ ได้รับคำชม หรือบรรลุเป้าหมาย ชื่อของผู้บริหารหรือหัวหน้าทีมก็มักจะปรากฏอยู่ในสปอตไลต์เสมอ ได้รับสิทธิ์ในการตัดสินใจ ได้รับการยอมรับ และมีโอกาสเติบโตในสายอาชีพ

"ความรับผิด" และ "ความรับชอบ" จึงเปรียบเสมือนเหรียญสองด้าน เราไม่สามารถเลือกหงายเฉพาะด้านที่ได้ประโยชน์อย่างเดียวได้ หากต้องการอำนาจในการตัดสินใจและการยอมรับที่มากขึ้น ก็ต้องพร้อมแบกรับความเสี่ยงและความผิดพลาดที่อาจเกิดขึ้นทวีคูณเช่นกัน

ขนาดของ "วงกลม" และการรู้จักตัวเอง

หากเปรียบขอบเขตงานเป็นวงกลม การเป็นผู้บังคับบัญชาระดับต้น วงกลมยังคงมีขนาดพอดีมือที่เรามองเห็นรายละเอียดได้ทั่วถึง แต่เมื่อขยับไปสู่ระดับบริหาร วงกลมจะขยายใหญ่ขึ้น มิติของปัญหาจะซับซ้อนขึ้น หากวันหนึ่งรู้สึกว่าปัญหาเริ่มล้นมือ นั่นอาจไม่ใช่ความล้มเหลว แต่นี่คือสัญญาณเตือนว่าศักยภาพในขณะนั้นอาจยังต้องการการฝึกฝนเพิ่มเติมก่อนขยายขอบเขต

ที่น่าสนใจคือ ในโลกการทำงานจริง ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องการขยาย "วงกลม" ของตัวเองให้ใหญ่ที่สุด บางคนปฏิเสธการเลื่อนตำแหน่ง แม้จะมีศักยภาพเต็มเปี่ยม เพียงเพราะเขาเข้าใจตัวเองดีว่า ขนาดของความรับผิดชอบในระดับไหนที่ยังช่วยให้เขารักษาความสมดุลระหว่างชีวิตการทำงานและชีวิตส่วนตัวไว้ได้

สุดท้ายแล้ว การเติบโตในสายงานอาจไม่ได้วัดกันที่ว่าใครขึ้นไปได้สูงที่สุด แต่วัดที่ว่าเรารู้จักตัวเองมากพอหรือยัง ความสำเร็จไม่ได้มีขนาดเดียว บางคนมีความสุขกับการแบกรับความท้าทายระดับองค์กร ขณะที่บางคนมีความสุขกับการดูแลพื้นที่ขนาดพอเหมาะของตัวเองให้ดีที่สุด ก่อนจะไขว่คว้าตำแหน่งที่สูงขึ้น คำถามสำคัญจึงอาจไม่ใช่แค่ "เราอยากได้ตำแหน่งนั้นไหม?" แต่คือ "เราพร้อมที่จะรับทั้ง 'ผิด' และ 'ชอบ' ในขนาดที่ใหญ่ขึ้นแล้วหรือยัง?"